"Design van het Derde rijk", Design Museum Den Bosch

Ik heb begrepen dat dit de eerste tentoonstelling ooit is, waar objectief naar de tweede wereldoorlog gekeken wordt. Ik ben uit '94, mijn opa en oma zijn geboren in de oorlog, de oma van mijn partner heeft de oorlog zeer bewust meegemaakt. Maar, ik behoor wel tot de generatie die de oorlog als het verleden ziet. Iets wat ver van ons af staat, ook al is relatief gezien nog maar zo kort geleden.


Hoe je deze tentoonstelling ervaart, is heel erg afhankelijk van jouw perspectief op de oorlog. Ken je mensen die het actief hebben meegemaakt? Is er thuis actief over gesproken? Is het in jouw opleiding actief behandeld? Vind je dat de slechte daden zichtbaar gemaakt mogen worden, zonder de vreselijke effecten ervan te laten zien? Mogen we begrijpen wat er is gebeurd, zonder te onderstrepen dat er miljoenen mensen zijn vermoord? Heel veel mensen zeggen op deze laatste vragen: nee. Want dan hemel je het kwaad op. Het is verboden iets goeds te zeggen over de oorlog, om slechte mensen te prijzen om hoe slim ze waren. Want stel je voor dat de mensen nu het oppakken, ja knikken, instemmen, geïnspireerd raken en zich aansluiten bij het gedachtegoed wat deze oorlog voedde?


Ja, het is gevaarlijk. Dat beaam ik. Dat beaamde het museum ook. Het gedachtegoed van de Nazi's is niet uitgestorven met het einde van de oorlog, helaas. Maar ik heb altijd geloofd dat het beter is om dingen te beschouwen zoals ze waren. Om je niet te verschuilen achter de vraag "hoe heeft dit kunnen gebeuren", alsof het een raadsel is en een antwoord niet bestaat. Dat antwoord bestaat wél, het is niet zomaar gebeurd. En als we het inzichtelijk maken, kunnen we er met zijn allen voor zorgen dat het niet weer gebeurd.


Een museum kan daar de ideale plek voor zijn. Het is een plek waar bewijsstukken voor zichzelf kunnen spreken. Waar je letterlijk de geschiedenis kunt bekijken, zonder de stem van een docent of de voice-over van een documentaire die laat weten wat je ervan moet vinden. En mensen willen het weten. Het was ontzettend druk, ik heb begrepen dat de tentoonstelling dagen achter elkaar uitverkocht was.


De tentoonstelling zelf was indrukwekkend. Ik wist dat er rare praktijken qua selectie waren in de tweede wereldoorlog, maar op de een of andere manier is het nooit tot mij doorgedrongen dat hier handboeken over geschreven zouden zijn. Uitgebreide gedetailleerde instructies, schoolplaten, lesboeken. Bizar. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Nou, het begon bij dat over alles nagedacht werd. Maar dan ook echt alles.


Het museum heeft zijn best gedaan de tentoonstelling zo op te bouwen dat er geen "verering" plaats kan vinden. Alle symbolen en objecten zijn zo veel mogelijk plat neergelegd. Alles wat er hangt, hangt achter schermen zodat het beeld gematteerd word. Daarnaast lopen alle bezoekers met een "blieper" rond, een klein apparaatje waarmee je nummertjes scant zodat een stemmetje je meer verteld over de objecten. De bliepjes zijn om gek van te worden, dus wees gerust: er is geen ruimte tot verering. Hiermee wil ik ook het voornamelijke nadeel van deze tentoonstelling aanstippen. Een audio-tour zou in mijn ogen een keuze moeten zijn. Zelfs in historische, informatieve tentoonstellingen. Als je beslist de audio-tour niet te doen, wordt je ervaring zeer verstoord door alle bliepjes.


Maar, om op een goede noot te eindigen, ik begrijp dat deze tentoonstelling uitverkocht was. Hij loopt nog tot maart 2020, ik weet niet of deze nog steeds uitverkocht is. Maar als je geïnteresseerd bent in de tweede wereld oorlog en de eerste objectieve tentoonstelling over deze gebeurtenis wilt aanschouwen, dan moet je nu in Den Bosch zijn. Al verwacht ik dat meer van dit soort tentoonstellingen zullen volgen. Want hoe vreselijk de gebeurtenissen ook waren, om te leren moeten we ook de slechteriken begrijpen.


Website: designmuseum.nl

0 reacties